Panjab Dakha Havaman Andaj: गेल्या तीन–चार दिवसांपासून राज्यात एक वेगळीच गारवा भरलेली हवा वाहतेय. सकाळची थंडी तर इतकी बसलेली आहे की गावात लोक उठल्यापासून हातावर चुळबूळ करतच कामाला लागतात. दुपारी ऊन लागलं तरी हवा थंडच जाणवते. पंजाब डख यांनी दिलेल्या नव्या अंदाजानुसार ही थंडी आता आणखी काही दिवस वाढणार आहे आणि या वातावरणात शेतकऱ्यांनी स्वतःची आणि पिकांची काळजी घेणं खूप महत्त्वाचं आहे. गहू आणि हरभरा पेरणीच्या हंगामात हा हवेला बसलेला गारवा चांगलाच उपयोगी आहे, आणि अनेक शेतकरी सध्या सकाळी थंडी ओलांडून पेरणी करतानाच दिसतात.
हवामान खात्याच्या नोंदीनुसार आणि पंजाब डख यांच्या भाकितानुसार २४ आणि २५ नोव्हेंबर दरम्यान राज्यात काही ठिकाणी रिमझिम किंवा सडा टाकल्यासारखा हलका पाऊस होण्याची शक्यता आहे. हा पाऊस काही लोकांना वाटेल तसा मोठा वा सर्वत्र पडणारा नाही. दक्षिणेकडची वारे, आंध्र–तामिळनाडू–कर्नाटक–तेलंगणा–केरळ प्रदेशात पडत असलेला पाऊस यांच्या प्रभावामुळे सीमालगतच्या जिल्ह्यांमध्ये परसदारी पडावासा हलका पाऊस कधीतरी डोकावू शकतो.
पश्चिम महाराष्ट्रात सांगली, कोल्हापूर, सातारा, सोलापूर, पुणे, पंढरपूर, धाराशिव, नांदेड, लातूर, परभणी, हिंगोली, यवतमाळ, बीड आणि अहमदनगरच्या काही भागांमध्ये हलका खुळखुळ पाऊस पडू शकतो. कोल्हापूर–सांगली–सातारा–पुणे या पट्ट्यात पावसाची शक्यता थोडी जास्त असली तरी हा पाऊस नुकसान करणारा नाही, असं स्पष्ट सांगण्यात आलं आहे. तर नाशिक–इगतपुरी या थंड भागात पावसाचा परिणाम फारसा जाणवणारही नाही.
डख यांनी दिलेल्या माहितीनुसार, डिसेंबरच्या सुरुवातीला अवकाळी पावसाचा धोका नेहमीच असतो, आणि शेतकऱ्यांनी हा कालावधी दरवर्षी लक्षात ठेवावा. यंदाही २९ नोव्हेंबरपासून काही भागांत पावसाची शक्यता आहे. हा ढगांचा पट्टा छत्तीसगड–विदर्भाकडे सरकणार असून २८ नोव्हेंबर ते २ डिसेंबर दरम्यान चंद्रपूर, नागपूर, भंडारा, गोंदिया, अमरावती, अकोला, यवतमाळ या जिल्ह्यांत पाऊस पडू शकतो. त्याच सुमारास मध्य प्रदेशातही हवामान ढगाळ राहू शकतं.
यानंतर २९ नोव्हेंबर ते ५ डिसेंबर दरम्यान उत्तर महाराष्ट्र नंदुरबार, धुळे, जळगाव आणि काही संभाजीनगर भागांत हलक्या पावसाची शक्यता आहे. म्हणजेच राज्यभर कुठे हलका, कुठे खुळखुळ, तर कुठे फक्त ढगांची हालचाल असा एखाद्या विखुरलेल्या पावसाचा कालावधी काही दिवस जाणवू शकतो.
द्राक्ष बागायतदारांसाठी ही माहिती विशेष महत्त्वाची आहे. ज्या बागांमध्ये फुले दिसू लागली आहेत, त्यांनी २४–२५ नोव्हेंबरच्या रिमझिम पावसाचा विचार करून छाटणी, औषध फवारणी आणि बागेतील आर्द्रता नियंत्रणाचे निर्णय सावधपणे घ्यावेत. कारण हलका पाऊस फुलांवर ओल बसवतो आणि त्याचा परिणाम बागेच्या वाढीवर होऊ शकतो. तरीही हा पाऊस मोठ्या नुकसानाचा नाही, असे डख स्पष्ट सांगतात.
थंडी मात्र या पावसानंतर परत तीव्र होण्याची शक्यता आहे. ५ डिसेंबरनंतर संपूर्ण महाराष्ट्रात एक तीव्र गार लाट जाणवेल, हवेत काटा वाढेल आणि सकाळी धुक्याची दाट चादर बसलेली दिसेल.
भाऊ, या सगळ्या परिस्थितीकडे पाहता गहू आणि हरभरा पेरणी थांबवायचे कारण नाही. थंडीचा आधार या रबी पिकांना चांगला असतो. फक्त पेरणीनंतरच्या दोन तीन दिवसांत पाऊस पडला, तर पाणी साचू न देण्यासाठी शेतात निचरा व्यवस्थित ठेवणे आवश्यक आहे.
गावाकडे सध्या लोक एकमेकांना म्हणताना दिसतात“डख म्हणतोय हलका पाऊस आहे, पण थंडी भारी वाढणार… पाहा, गहूला भारी येईल.” रात्रीच्या शेकोटीजवळ बसून हवामानाची चर्चा कधी सुरू होते ते कळतही नाही. हवामान हेच एक शेतकऱ्याचं खरं गणित असल्याने ही प्रत्येक माहिती त्यांच्या घरापर्यंत पोहोचणं महत्त्वाचं आहे.