LPG Gas Cylinder Price: घरातील स्वयंपाकापासून ते ग्रामीण भागातील छोट्या-छोट्या हॉटेलपर्यंत… भारतात एलपीजीशिवाय जीवन अशक्यच म्हणायला हरकत नाही. देशातील तब्बल 62 टक्के कुटुंबे एलपीजीवर अवलंबून आहेत. पण या एलपीजीपैकी जवळपास 90 टक्के गॅस परदेशातून येतो, त्यातील बहुतेक हिस्सा मध्य-पूर्व देशांकडून मिळतो. दरम्यान, चीनकडून मागणी कमी झाल्याने अमेरिकन एलपीजी बाजारात स्वस्त होऊ लागला आणि त्याचा फायदा घेत भारताने अमेरिकेसोबत मोठा करार केला आहे.
या करारानुसार 2026 पासून भारत अमेरिकेतून अंदाजे 2.2 दशलक्ष टन एलपीजी आयात करणार आहे. हा देशाच्या वार्षिक आयातीच्या सुमारे 10 टक्के हिस्सा असेल. इंडियन ऑइल, भारत पेट्रोलियम आणि हिंदुस्तान पेट्रोलियम या सरकारी तेल कंपन्यांनी या करारावर सही केली आहे. त्यामुळे भारताच्या आयात स्रोतांमध्ये विविधता येईल आणि भविष्यात खर्च कमी होण्याची शक्यता आहे.
अमेरिकन LPG भारतात चालेल का? तज्ज्ञांचे मत काय म्हणते?
भारतात स्वयंपाकासाठी ब्यूटेन-आधारित एलपीजी जास्त उपयुक्त मानली जाते. मध्य-पूर्व देशांकडून मिळणारा गॅस याच प्रकारचा असतो. पण अमेरिकन एलपीजीमध्ये प्रोपेनचे प्रमाण जास्त असते. यामुळे हा गॅस भारतीय हवामानात आणि स्वयंपाकाच्या पद्धतींमध्ये तितका प्रभावी ठरत नाही, असे अनेक तज्ज्ञ सांगतात. तरीही चीनची मागणी घसरल्याने अमेरिकन गॅस मोठ्या प्रमाणात स्वस्त झाला आहे. त्यामुळे भारताने ही संधी साधत आयात करार केला आहे. सरकारचे म्हणणे आहे की या करारामुळे भारत–अमेरिका टॅरिफ वादही कमी झाले आहेत आणि दोन्ही देशांमध्ये ऊर्जा क्षेत्रातील सहकार्य मजबूत होईल.
पण थांबा… या करारामुळे LPG सिलिंडर खरोखर स्वस्त होणार का?
हा प्रश्न सगळ्यांच्या मनात आहे. पण त्याचे उत्तर दुर्दैवाने नाही असेच आहे.
कारण —
✔️ आजही सिलिंडरचे दर सरकार ठरवते
✔️ तेल कंपन्यांना प्रत्येक सिलिंडरमागे सुमारे 220 रुपये तोटा
✔️ 2024–25 मध्ये एकूण तोटा 41,270 कोटी रुपये
✔️ हा सगळा भार सरकारलाच सबसिडी देऊन उचलावा लागतो
अशा परिस्थितीत अमेरिकेकडून स्वस्त एलपीजी मिळाले तरी लगेच ग्राहकांना फायदा मिळेल अशी अपेक्षा ठेवणे अवास्तव आहे. सरकार आधी तेल कंपन्यांचा तोटा भरून काढेल, त्यानंतरच भाव कमी करण्याबद्दल विचार होऊ शकतो. त्यामुळे घराघरात स्वस्त सिलिंडर येण्यास अजून वेळ आहे. LPG Gas Cylinder Price
भारताचे उत्पादन किती? आयात किती?
• 2024 मध्ये भारताने देशांतर्गत 1.3 दशलक्ष टन एलपीजी उत्पादन केले
• हे देशातील वापराच्या 42% इतके
• उर्वरित 66% एलपीजी आयातीवर अवलंबून आहे
• प्रमुख पुरवठादार — यूएई, कतार, कुवेत, सौदी अरेबिया
सरकारचा उद्देश 2030 पर्यंत स्वदेशी LPG उत्पादन 15% ने वाढवण्याचा आहे.
अमेरिकेसोबतचा नवीन करार हा खर्च कमी करण्यासाठी आणि दीर्घकालीन सबसिडीचा ताण कमी करण्यासाठी मदत करू शकतो. पण सामान्य नागरिकांना कमी दरात सिलिंडर मिळण्यासाठी अजून थोडी प्रतीक्षा करावी लागेल.
अंतिम निष्कर्ष : सिलिंडरचे दर लगेच कमी होणार नाहीत
• करार मोठा आहे
• भविष्यात फायदा होईल
• पण तात्काळ भाव कमी होण्याची शक्यता अत्यंत कमी
सरकारी सबसिडीचा भार, तेल कंपन्यांचा वाढता तोटा आणि जागतिक बाजारातील अस्थिरता ही सगळी परिस्थिती पाहता LPG भावात जवळच्या भविष्यात कुठलीही मोठी घसरण दिसत नाही. पण हो — भविष्यात आयात खर्चात बचत झाल्यामुळे ग्राहकांना अप्रत्यक्ष फायदा मिळू शकतो.
Gas